Leidraad Samenwerken met ouders

01



Leidraad

Samenwerken met ouders

Vijf aanbevelingen voor het basisonderwijs

en het secundair onderwijs

Leidraad

Samenwerken met ouders

Vijf aanbevelingen voor het basisonderwijs

en het secundair onderwijs

Jan De Mets, Iris Vandevelde, Marie Seghers, Annelies Jehoul,

Mariet Schiepers, Wendelien Vantieghem

In opdracht van

04

Leidraad Samenwerken met ouders

W EG WIJS

Tekstkaders

In de gekleurde tekstkaders vind je extra informatie.

De  blauwe kaders  vertellen je meer over wetenschappelijke

achtergronden, de informatie in de  paarse kaders  is

meer praktisch van aard.

05

IN H O U D

Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 06

Aanbevelingen samengevat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 08

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

2. Aanbevelingen

1. Maak van ouderbetrokkenheid een effectief partnerschap . . . . . . . . . . . . 14

2. Communiceer toegankelijk en op maat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

3. Ondersteun thuisbetrokkenheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

4. Benut de kracht van externen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

5. Werk een partnerschapsbeleid met ouders uit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

3. Meer lezen over samenwerken met ouders . . . . . . . . . . . . . . . . 49

Referenties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52

06

Leidraad Samenwerken met ouders

Beste lezer

Welkom bij onze Leidraad Samenwerken met

ouders. Met deze leidraad willen we leerkrachten,

schoolleiders, pedagogisch begeleiders, leraren­

opleiders en andere onderwijsprofessionals

ondersteunen om leerlingen de vaardigheden

aan te leren die ze nodig hebben om meer en

beter te leren.

Waarom een leidraad?

Als kenniscentrum wil Leerpunt de onderwijspraktijk

versterken met inzichten uit wetenschappelijk onder­

zoek. Een van de manieren waarop we dit doen, is via

‘leidraden’. Dit zijn praktische gidsen die gefundeerde

aanbevelingen en bruikbare tips bieden voor de klas- en

schoolpraktijk. Ze richten zich op leraren, schoolleiders,

zorgcoördinatoren, pedagogisch begeleiders, leraren­

opleiders en andere onderwijsprofessionals uit het

basis- en secundair onderwijs.

Een leidraad is géén handboek dat stap voor stap

voorschrijft wat je moet doen. In het onderwijs bestaat

immers zelden één aanpak die in elke klas en voor elke

leraar werkt. Verschillende situaties vragen nu een­

maal om verschillende werkwijzen. Het is de bedoeling

dat een leidraad inspireert, uitdaagt en uitnodigt tot

reflectie en professionele dialoog binnen schoolteams.

Op die manier ondersteunt en stimuleert de leidraad

scholen om weloverwogen keuzes te maken bij het

vormgeven van hun onderwijspraktijk.

Daarnaast ziet Leerpunt een leidraad als een krachtig

hulpmiddel om samenwerking tussen onderwijspro­

fessionals te stimuleren. Door verschillende expertises

samen te brengen, streven we ernaar de onderwijs­

kwaliteit duurzaam te vergroten.

Waarom deze leidraad over samenwerken met

ouders?

De thema’s van onze leidraden spelen rechtstreeks in

op de kernprioriteiten van het Vlaamse onderwijsveld.

Leerkrachten en schoolleiders geven aan dat ze meer

houvast zoeken bij thema’s die cruciaal zijn voor kwa­

liteitsvol onderwijs. Deze noden zijn gebundeld in de

kennisagenda van Leerpunt.

Samenwerken met ouders kwam daaruit naar voren als

een thema waarvoor een grote behoefte aan weten­

schappelijk geïnformeerde kennis én praktische ver­

taling bestaat. De Leidraad Samenwerken met ouders

bundelt de meest recente en relevante nationale en

internationale onderzoeksbevindingen rond dit onder­

werp en beantwoordt de centrale vraag:

Hoe kunnen onderwijsprofessionals, op basis van

wetenschappelijk onderbouwde inzichten en evidence-

based tools, het samenwerken met ouders in het

basis- en secundair onderwijs stimuleren — en dit in

uiteenlopende contexten? Wij reiken aanbevelingen aan

die helpen om deze inzichten concreet toe te passen in

de klaspraktijk.

VO O R W O O R D

LEESTIP

De leidraden van Leerpunt

De leidraden hebben als doel om te inspireren en uit te nodigen tot reflectie

en professionele dialoog binnen schoolteams. Op die manier ondersteunt en

stimuleert de leidraad scholen om weloverwogen keuzes te maken bij het

vormgeven van hun onderwijspraktijk.

Sinds het voorjaar van 2025 worden de leidraden stelselmatig gepubliceerd

op de website van Leerpunt. Ook de leidraad die je nu in handen hebt.

Leidraden Leerpunt

leerpunt.be

07

De nadruk ligt op het basisonderwijs, waar het meeste

onderzoek rond dit thema is gevoerd. Waar mogelijk

nemen we ook onderzoeksinzichten en voorbeelden uit

het secundair onderwijs mee.

Hoe komt een leidraad tot stand?

Een leidraad ontwikkelen is een zorgvuldig proces in

meerdere fasen, waarbij zowel onderzoekers als onaf­

hankelijke beoordelaars betrokken zijn. Het traject start

met een overheidsopdracht die Leerpunt uitschrijft.

Onafhankelijke organisaties kunnen vervolgens voor­

stellen indienen; Leerpunt ontwikkelt de leidraden dus

niet zelf.

Een onafhankelijke beoordelingscommissie evalueert

de voorstellen. De organisatie die het beste voorstel

indient en voldoet aan de kwaliteitscriteria, krijgt de

opdracht toegewezen. Voor deze leidraad over samen­

werken met ouders werd samengewerkt met onderzoe­

kers van de Universiteit Gent en KU Leuven.

Het ontwikkelproces voor deze leidraad kende meerdere

stappen. Ten eerste werd een systematische review

uitgevoerd van bestaand onderzoek naar effectieve

interventies voor samenwerken met ouders. Daarbij

bouwden de onderzoekers voort op inzichten van de

Britse Education Endowment Foundation (EEF), die

onderwijsprofessionals via praktische toolkits toegang

biedt tot onderwijsonderzoek. De onderzoekers namen

daarnaast ook recente Nederlandstalige studies mee.

Ten tweede werd een panel van nationale en inter­

nationale experts in verschillende fasen betrokken.

Er vonden twee focusgroepen met dit panel plaats,

enerzijds om de kennisnoden en praktijkervaringen

rond samenwerken met ouders in Vlaanderen te ver­

zamelen, en anderzijds om de inhoud, volgorde en

toepasbaarheid van de aanbevelingen in de leidraad

te bepalen. Daarnaast gaven de experts ook drie keer

schriftelijke input om 1) de inhoud en volgorde van de

aanbevelingen te bepalen 2) praktijkvoorbeelden uit

de Nederlandstalige context te verzamelen en 3) de

leidraad te evalueren op wetenschappelijke kwaliteit,

praktijkrelevantie en toegankelijkheid voor Vlaamse

onderwijsprofessionals. Tot slot werden ook zeven

onderwijsprofessionals individueel geïnterviewd om de

haalbaarheid en bruikbaarheid van de leidraad af te

toetsen.

Na afronding werd de leidraad voorgelegd aan de

wetenschappelijke en gebruikerscommissie van

Leerpunt, die finaal beslist of deze voldoet aan de

kwaliteitsnormen. Uiteindelijk heeft al dit werk geresul­

teerd in deze leidraad waarin we wetenschappelijke en

praktijkgerichte informatie op een toegankelijke manier

presenteren. Omwille van de leesbaarheid opteerden

we ervoor om in deze leidraad naar leerkrachten en

leerlingen te verwijzen met de hij-vorm.

Veel lees- en leerplezier!

Team Leerpunt

Nieuwsbrief

leerpunt.be

LEESTIP

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Via onze nieuwsbrieven blijf je op de

hoogte van de nieuwste publicaties,

oproepen tot nieuwe leidraden, onder­

zoeksprojecten of samenwerkingen.

Inschrijven kan via onze website.

“Leidraden leiden onderwijs­professionals via

onderbouwde aanbevelingen naar praktische tips

en aanpakken voor de klaspraktijk.”

08

Leidraad Samenwerken met ouders

Deze leidraad formuleert vijf aanbevelingen die kunnen gebruikt worden

door leraren, pedagogisch begeleiders, lerarenopleiders en andere onder­

wijsprofessionals om het beste uit al hun leerlingen te halen. Hieronder vind

je een samenvatting van de vijf aanbevelingen.

 1

Maak van ouderbetrokkenheid

een effectief partnerschap

y Ouderbetrokkenheid is een vlag die vele ladingen

dekt. Ingevuld als partnerschap met ouders veron­

derstelt het gelijkwaardigheid en wederkerigheid.

y Gelijkwaardigheid betekent niet ‘gelijk-zijn’. De school

blijft de hoofdverantwoordelijke, voor het leren van

het kind én voor het initiëren van het partnerschap.

Ouders en scholen hebben verschillende rollen en

gaan hierover in dialoog.

y Wederkerigheid maakt afstemming mogelijk tussen

school en thuis, zodat de leerling verder kan groeien

en leren. Wederkerigheid veronderstelt luisterbereid­

heid, een uitnodigende houding en respect.

y Een effectief partnerschap realiseren met alle ouders

vraagt bewustzijn van je eigen referentiekader als

leerkracht en van de ervaringen, percepties en ach­

tergrond van ouders. Daarom is het ook wenselijk dat

ouders en leerkrachten elkaar kennen.

y Alles begint met vertrouwen en voldoende verbin­

dingsmomenten – formeel en informeel – om de

relatie met de ouders te verfijnen en te versterken,

gericht op het leerproces van het kind.

y Naarmate de schoolloopbaan vordert, groeit de rol

van de leerling. Ouders en school ondersteunen

samen het eigenaarschap van de leerling.

→Lees hierover meer op pagina 14

 2

Communiceer toegankelijk

en op maat

y Effectieve communicatie tussen school en ouders

begint met vertrouwen en verbinding.

y Effectieve communicatie veronderstelt een door­

dachte en transparante aanpak, geïnitieerd vanuit de

school en rekening houdend met de diversiteit van de

gezinnen.

y Daarbij is het essentieel dat scholen helder,

eenvoudig en via diverse kanalen communiceren,

rekening houdend met mogelijke drempels zoals taal,

geletterdheid of digitale vaardigheden. Technologie

kan communicatie ondersteunen, maar persoonlijk

contact blijft cruciaal.

y Een gedifferentieerde aanpak op maat, afgestemd op

de noden van ouders, verhoogt de betrokkenheid en

het leerproces van leerlingen.

→Lees hierover meer op pagina 23

A A N B E V ELING EN S A M EN G E VAT

09

 3

Ondersteun

thuisbetrokkenheid

y Onder thuisbetrokkenheid verstaan we alles wat

ouders in de thuiscontext (kunnen) doen om de

school- en leerloopbaan van hun kinderen te

ondersteunen. Dit heeft het grootste effect op het

schoolsucces van leerlingen, meer dan ouderbetrok­

kenheid die zich op school afspeelt.

y Scholen kunnen thuisbetrokkenheid ondersteunen,

daarbij rekening houdend met de draagkracht en

de diversiteit in kennis, ervaring en percepties van

ouders.

y De school heeft een duidelijke visie op thuisbetrok­

kenheid en bewaakt daarbij het onderscheid tussen

school- en thuiscontext.

 4

Benut de kracht

van externen

y Samenwerken met ouders brengt uitdagingen met

zich mee die de expertise en draagkracht van een

school overstijgen. Schoolnabije en schoolexterne

partners kunnen ouders, scholen én het partner­

schap versterken.

y Wanneer deze partners meewerken, is blijvende

betrokkenheid van de school op de ouders noodzake­

lijk om een duurzaam effect te garanderen.

y Niet alleen externen versterken ouders, ook andere

ouders kunnen hen ondersteunen. De school kan dit

faciliteren.

→Lees hierover meer op pagina 37

 5

Werk een partnerschapsbeleid

met ouders uit

y Een goed partnerschap met ouders vraagt een wel­

overwogen aanpak, gestut door een samenhangend

beleid.

y Een duidelijke visie geeft richting aan keuzes en geeft

ook weer wat het schoolteam moet kennen, kunnen

en willen in functie van een goed partnerschap. Bij

het opstellen van een visie komen alle aanbevelingen

uit de Leidraad Samenwerken met ouders samen.

y Belangrijk is een geïntegreerde aanpak gericht op

de lange termijn. Zo is goed partnerschap minder

gevoelig voor personeelswissels.

y Om het partnerschap in de vingers te krijgen, is

professionalisering nodig. Het gaat om inzichten

en vaardigheden rond communicatie, omgaan met

diversiteit, (kans)armoede, lage socio-economische

status, enzovoort.

y Ook de stem van de ouders zelf kan het best niet

ontbreken.

→Lees hierover meer op pagina 43

y Zaken waarvan we weten dat ze kinderen echt voor­

uithelpen, zijn hoge verwachtingen, talige interactie

en samen lezen. Extra krachtig is vertrekken vanuit

de praktijken en kennis van de gezinnen zelf. Bij het

stimuleren van ouders om te helpen met huiswerk is

omzichtigheid geboden.

y Als school kan je ouders informeren, materialen aan­

bieden en hen via laagdrempelige contactmomenten

met ouders én kinderen versterken. Modelling is

daarbij effectief.

→Lees hierover meer op pagina 29

10

Leidraad Samenwerken met ouders

11

Inleiding

Deze leidraad wil scholen ondersteunen bij het ver­

sterken van de samenwerking met ouders, met als

doel het leren en de ontwikkeling van leerlingen te

bevorderen. Met ‘ouders’ bedoelen we alle opvoedings­

actoren: ouders, grootouders, pleegouders, opvoe­

ders, voogden … In de praktijk werken schoolteams al

op verschillende manieren samen met gezinnen: via

oudercontacten, communicatie, klasbezoeken of geza­

menlijke evenementen zoals het schoolfeest. Toch blijft

het betrekken van alle gezinnen een uitdaging, vooral

wanneer het gaat om ouders in een kwetsbare situatie.

In deze leidraad ligt de nadruk daarom op initiatieven

die uitgaan van een gelijkwaardig partnerschap tussen

school en ouders, en die een aantoonbaar positieve

impact hebben op het leren van leerlingen.

Samenwerken met ouders: een uitdaging

Veel scholen hechten belang aan ouderbetrokkenheid,

maar botsen in de praktijk op uitdagingen. Verwach­

tingen van scholen en ouders over wat ‘betrokkenheid’

inhoudt, komen niet altijd overeen. Verschillen in ach­

tergrond, taal, opleidingsniveau of ervaringen kunnen

ertoe leiden dat niet alle ouders zich welkom voelen

of zich in staat achten om actief deel te nemen aan

schoolse activiteiten. Signalen zoals afwezigheid op

oudercontacten of een gebrek aan respons op commu­

nicatie worden soms verkeerd geïnterpreteerd. Deze

misverstanden kunnen leiden tot wederzijds onbegrip

en versterken bestaande ongelijkheden. De drempels

bevinden zich niet alleen binnen gezinnen, maar ook

in de gewoonten, structuren en verwachtingen van het

onderwijs zelf.

Meer traditionele vormen van ouderbetrokkenheid vol­

staan vaak niet om deze complexiteit aan te pakken 1.

Daarom groeit zowel in onderzoek als in de praktijk,

in Vlaanderen en internationaal, de aandacht voor het

idee van partnerschap als alternatief voor ‘ouder­

betrokkenheid’. In plaats van eenrichtingsverkeer

waarbij ouders vooral reageren op vragen van de

school, staat in dit model de wederkerige samenwer­

king centraal: beide partijen erkennen elkaars kennis

en rol, en zetten zich samen in voor het leren van het

kind 2. In een echte samenwerking komen ook de vra­

gen, zorgen en verwachtingen van ouders aan bod, in

functie van het welzijn en de ontwikkeling van hun kind.

1. Inleiding

In Vlaanderen wordt er in scholen naast communicatie

nog relatief weinig structureel ingezet op strategieën

die dit partnerschap actief ondersteunen 3. Deze lei­

draad wil daarin verandering brengen.

Waarover gaat deze leidraad (niet)?

Deze leidraad vertrekt bewust vanuit het begrip ‘part­

nerschap tussen school en ouders’, in plaats van het

klassieke ‘ouderbetrokkenheid’. Het partnerschap is

gericht op het ondersteunen van het leren en de brede

ontwikkeling van leerlingen. Het model vertrekt vanuit

gelijkwaardigheid: beide partijen zijn actief betrokken,

met een open houding ten aanzien van elkaars per­

spectief en mogelijkheden. Naarmate leerlingen ouder

worden, komt hun eigen rol binnen deze samenwerking

ook meer op de voorgrond.

We richten ons hier bovendien vooral op samenwerking

met gezinnen die risico lopen op uitsluiting. Mondige

ouders, die op een andere manier uitdagend kunnen

zijn voor scholen, vallen buiten de focus. De nadruk

ligt op het basisonderwijs, waar het meeste onder­

zoek rond dit thema is gevoerd. Waar mogelijk nemen

we ook onderzoeksinzichten en voorbeelden uit het

secundair onderwijs mee. Buitengewoon onderwijs

vraagt een specifieke aanpak en valt, net als OKAN,

buiten de scope van deze leidraad. Toch kunnen de

basisideeën en onderzoeksbevindingen ook inspirerend

zijn voor deze onderwijsvormen. De praktijk zal veelal

nog iets complexer zijn, gezien de multi-problematiek

van gezinnen in maatschappelijk kwetsbare situaties

(gezinnen met een recente migratieachtergrond,

niet-begeleide minderjarigen, beperkte mogelijkheden

van informeel contact met ouders gezien busvervoer,

enzovoort).

De praktijken die we aanhalen komen vooral uit de

(voor)stedelijke context. We erkennen dat scholen in

plattelandsgemeenten niet altijd een beroep kunnen

doen op dezelfde diensten en ondersteunende organi­

saties als scholen in de (groot)stedelijke context. We

merken wel dat zogenaamde ‘stedelijke’ omstandig­

heden zich meer en meer voordoen in kleine(re)

gemeenten, zoals de toename van mensen met een

(recente) migratieachtergrond. In die zin kunnen deze

gemeenten ook veel leren uit de manier waarop stede­

lijke scholen deze fenomenen hebben aangepakt.

12

Leidraad Samenwerken met ouders

We bespreken in deze leidraad vooral vormen van

samenwerking die een aantoonbare impact hebben

op leerwinst. Dat begrip wordt ruim ingevuld: het gaat

niet alleen om academische resultaten (zoals punten

of toetsresultaten), maar ook om studievaardigheden,

sociaal-emotionele ontwikkeling, welbevinden en aan­

wezigheid op school. Studiekeuzeprocessen maken

geen deel uit van deze leidraad.

Waarop is deze leidraad gebaseerd?

Deze leidraad is gebaseerd op de gids ’Working

with Parents to Support Children’s Learning’ van de

Education Endowment Foundation (EEF, 2017) 4, aan­

gevuld met recent internationaal en Nederlandstalig

wetenschappelijk onderzoek. De gids werd aangepast

naar de Vlaamse context met input van praktijk- en

beleidsexperten.

Ouderlijke betrokkenheid – vooral thuis, en onder­

steund vanuit een schoolse context – blijkt een

belangrijke voorspeller van schoolsucces. Tegelijk blijft

het moeilijk om precies te bepalen welke vormen van

samenwerking het meest effectief zijn. In het onder­

zoek worden uiteenlopende invullingen van het begrip

ouderbetrokkenheid gebruikt, wat leidt tot een breed

en soms verwarrend onderzoeksveld.

Hoewel grootschalig, robuust onderzoek naar de effec­

tiviteit van het partnerschapsmodel nog in ontwikkeling

is en de effecten vaak moeilijk te meten zijn, tonen

eerste resultaten aan dat wederzijdse communicatie

en een strategische samenwerking rond de ontwik­

keling van de leerling een positieve impact hebben op

de leerresultaten 5. Vooral acties die de thuisbetrok­

kenheid versterken binnen een gedeeld partnerschap

blijken effectief.

Deze leidraad ondersteunt scholen bij het versterken van

de samenwerking met ouders als partners in het leren en de

ontwikkeling van leerlingen. Ze focust op praktijken die een

gelijkwaardig partnerschap bevorderen en een aantoonbare

impact hebben op leerwinst en welzijn.

13

2. Aanbevelingen

14

Leidraad Samenwerken met ouders

Wat staat centraal wanneer we spreken over ‘partner­

schap’? ‘Wederkerigheid’ is een cruciaal begrip. Het

duidt op de gedeelde verantwoordelijkheid die zowel

ouders als school hebben ten opzichte van het eind­

doel: de groei en ontwikkeling van de leerlingen. Het

gaat niet om een gelijke relatie; daarvoor zijn de taken

en rollen te verschillend. Het gaat veeleer om gelijk­

waardigheid. Zeker ouders met maatschappelijk kwets­

bare kenmerken, waarvan de achtergronden, vaardig­

heden of referentiekaders heel anders kunnen zijn dan

die van het schoolteam, vragen om een laagdrempelige

en flexibele aanpak. Alles begint met vertrouwen en een

warm onthaal.

1. Wat is een ‘partnerschap tussen

school en ouders’?

Een partnerschap betekent dat school en ouders

samenwerken in functie van de groei en ontwikkeling

van leerlingen, met gedeelde verantwoordelijkheden

en een afgestemde aanpak. Je maakt daarbij duide­

lijke afspraken, expliciteert wederzijdse verwachtin­

gen en communiceert helder, afgestemd op elkaars

mogelijkheden. Studies tonen aan dat een dergelijk

partnerschap leidt tot betere leerprestaties en meer

welzijn bij leerlingen. Het bevordert ook de thuis­

betrokkenheid van ouders. Die positieve effecten

gelden voor álle ouders, ongeacht opleidingsniveau of

migratieachtergrond 6.

Belangrijk is dat schoolteam en ouders elkaar als

gelijkwaardige partners beschouwen en elkaars rol

erkennen en waarderen. De kennis, hulpbronnen en

competenties waarover de ouders beschikken, worden

bij voorkeur aangeboord en versterkt.

Als leerkracht beschouw je dan ook de kennis en

hulpbronnen van alle ouders als waardevol 7. Een

centraal begrip in het partnerschap is ‘wederkerig­

heid’, wat meer is dan enkel het communiceren in

twee richtingen. Het houdt onder meer in dat bij elke

afstemming beide partijen elkaar voldoende informatie

geven zodat de leerling verder kan groeien en leren.

Luisterbereidheid, een uitnodigende houding, respect

Aanbeveling 1

Maak van ouderbetrokkenheid

een effectief partnerschap

en nieuwsgierigheid naar wat de ander over de leerling

kan vertellen, zijn belangrijk.

Ten slotte mag je ook de leerlingen zelf niet vergeten:

wat is hun plaats in het partnerschap? Leerlingen

spelen immers een cruciale rol als brug tussen de

thuiscontext en de school, én het partnerschap staat

in functie van hun leertraject. Zij brengen ouders en

school dichter bij elkaar 8. Het hangt uiteraard af van

de leeftijd van de leerlingen op welke manier zij in het

partnerschap staan. De aanwezigheid – en zelfs voor­

trekkersrol – van de leerling op het oudercontact is

bijvoorbeeld een interessante praktijk.

In een partnerschap gaat het in se over twee soorten

interventies van scholen 9:

1

Interventies die de relatie of interactie tussen

ouders en de school versterken (ook relationele

elementen genoemd). Bijvoorbeeld: een goed

afgestemde communicatie, vertrouwen opbouwen,

samenwerking bevorderen, samen makkelijker

plannen maken …

2

Interventies die de betrokkenheid van ouders bij

het leerproces van de leerling bevorderen (ook

structurele elementen genoemd). Dit kan zowel in

de school- als in de thuiscontext gebeuren.

Het relationele aspect kun je beschouwen als een nood­

zakelijke voorwaarde om bij het structurele aspect tot

een goede afstemming te komen 10. (Figuur 1)

2. Een heldere en gelijkwaardige

rolverdeling

Een sterk partnerschap tussen school en ouders steunt

onder andere op een duidelijke en gelijkwaardige rolver­

deling. Ouders en school delen de verantwoordelijkheid

voor de ontwikkeling van de leerling en zijn gelijkwaar­

dige partners, maar hebben elk hun eigen invalshoek

en expertise. De school blijft de hoofdverantwoordelijke

voor het onderwijs. Leerkrachten zijn de professionals

in leerdoelen, pedagogiek en didactiek. Ouders daaren­

tegen kennen hun kind als persoon het best – met alle

15

Aanbeveling 1: Maak van ouderbetrokkenheid een effectief partnerschap

talenten, gevoelens en moeilijkheden. Ze brengen een

ander, waardevol perspectief binnen dat verder gaat

dan cijfers en schoolprestaties 11. Gelijkwaardigheid is

geen kwestie van formele positie, maar van erkenning

van elkaars rol en waarde 12.

Een gelijkwaardig partnerschap betekent niet dat alles

‘gelijk’ moet zijn, maar wel dat beide stemmen mee­

tellen. Ouders worden niet gereduceerd tot passieve

ontvangers van informatie, en de school hoeft niet alle

verantwoordelijkheid te dragen. Toch blijft samen­

werken met ouders in de praktijk vaak beperkt tot

eenrichtingsverkeer: de school informeert, verwacht

en organiseert. Denk aan infoavonden, openklasdagen,

oudercontacten of praktische verwachtingen zoals

een ingevulde klasagenda of een gevulde brooddoos.

De doelen en agenda van de school staan daarbij cen­

traal 13. In de samenwerking tussen school en ouders

spelen – vaak onbewust – machtsrelaties mee. De

school is een sterke speler: ze bepaalt de regels, de

agenda, het taalgebruik én het kader van het contact.

Ouders, zeker zij die het onderwijssysteem minder goed

kennen, voelen zich hierdoor soms onzeker, uitgesloten

of geminimaliseerd 14.

Wederkerigheid in de relatie is daarom van groot

belang. Dat betekent open communicatie over ver­

wachtingen, betrokkenheid van ouders in de beslis­

singen over het leren en ondersteunen van hun kind,

Figuur 1. Soorten interventies of acties in het partnerschap tussen school en ouders

en machtsverhoudingen in balans brengen. Niet alleen

de schoolresultaten maar ook de thuiscontext van het

kind moet zichtbaar gemaakt worden. De school mag

geen dominante rol innemen, maar moet bewust ruimte

maken voor de stem en het perspectief van ouders.

Wederkerigheid is geen techniek maar gaat over je

houding als professional, waarbij je ouders open,

nieuwsgierig en respectvol benadert. Wederkerigheid

valt of staat dus met vertrouwen en relaties en met

het inzetten op constructieve en laagdrempelige

communicatie. (zie Aanbeveling 2)

Het is belangrijk om zicht te krijgen op elkaars ver­

wachtingen. Dat gebeurt in een wederkerig gesprek

dat mee-evolueert met de tijd en de schoolloopbaan.

Ouders hebben veel zorgvragen bij de allereerste kleu­

terjaren 15. Later verschuiven die bezorgdheden naar

de manier waarop zij hun kind het best kunnen onder­

steunen en motiveren in het leerproces. Zij zijn vaak

vragende partij om daarover tips te krijgen van de

school. Geef ouders ruimte om aan te geven wanneer

iets niet duidelijk is of wanneer ze iets niet kennen. Zo

kom je te weten welk soort ondersteuning je hen nog

verder kunt aanreiken.

Ook de verwachtingen van de school evolueren: hoe

ouder de leerlingen worden, hoe meer de school

verwacht dat ze eigenaar worden van hun eigen

Ouders

School

SCHOOLACTIES DIE DE RELATIE TUSSEN

OUDERS EN SCHOOL BEÏNVLOEDEN

SCHOOLACTIES DIE DE RELATIE TUSSEN

OUDERS EN HUN KINDEREN ROND

LEREN BEÏNVLOEDEN

School

Ouders

Kind(eren)

EFFECTIEF PARTNERSCHAP

Verwachtingen bevragen

Om de verwachtingen op het vlak van thuisbetrokken­

heid in kaart te brengen, betrek je het best zowel

ouders, het schoolteam als de leerlingen. Hiervoor kan

je op de site van Onderwijscentrum Brussel twee werk­

vormen downloaden.

Je kan deze werkvormen zelf aanvullen met verwach­

tingen die zowel de school als ouders en leerlingen

hebben rond aanwezigheid van ouders op school, zoals

tijdens activiteiten voor ouders in de klas, oudercontact,

ouderraad, schoolfeest …

Werkvormen

Deel 1 ‘Nadenken met het

hele schoolteam’

communicerenmetouders.brussels

Deel 2 ‘Ouders en leerlingen

bevragen’

communicerenmetouders.brussels

16

Leidraad Samenwerken met ouders

leerproces: plannen, documenteren, leren studeren,

analyseren, samenvatten, herhalen … En de school ver­

wacht van ouders dat ze hun kinderen hierin aanmoe­

digen en ondersteunen waar mogelijk, dat ze aanwezig

zijn bij oudercontacten en andere schoolactiviteiten.

Die verwachtingen expliciteren is een belangrijk aan­

dachtspunt voor een partnerschap.

3. Gedeelde strategie en doelen

Van alle onderdelen in de samenwerking tussen school

en ouders, komt het samen beslissen en doelen stellen

rond het leren van de leerling naar voren als één van de

effectieve factoren in de samenwerking tussen school

en ouders 16. Dit gebeurt in eerste instantie door elkaar

goed te informeren en onderling af te stemmen, oplos­

singen te bedenken, en een gezamenlijk plan op te stel­

len rond gedrag, leren of ontwikkeling van de leerling.

Je brengt in kaart wat er zowel thuis als op school al

gebeurt en wat er nog nodig is om het leren te verbete­

ren. Dergelijke afstemming en besluitvorming blijkt ook

effectief te zijn in het secundair onderwijs 17.

Concrete afspraken maken loont:

y Welke informatie is belangrijk om uit te wisselen en

wanneer?

y Hoe kunnen ouders bijdragen aan het leerproces

thuis of op school?

y Wat verwachten we van elkaar bij oudercontacten,

klasactiviteiten of in de opvolging van gedrag?

4. Vertrouwen en transparantie

Vertrouwen opbouwen

Een krachtige samenwerking tussen school en ouders

begint bij wederzijds vertrouwen en open, transpa­

rante communicatie. 18 (zie Aanbeveling 2) Vertrouwen

impliceert het geloof dat de ander, hier dus ouder

of leerkracht, handelt in het belang van het kind.

Vertrouwen groeit als ouders ervaren dat hun inbreng

of zorgen serieus genomen worden. Vertrouwen ver­

laagt ook de drempel voor ouders om bezorgdheden te

delen of hulpvragen te stellen.

Wat vinden we

belangrijk voor

het kind?

Wat

verwachten

we van

elkaar?

Hoe kunnen

we elkaar

helpen?

GESPREKSTOOL

Ouders

Leerkracht

Kind

17

Aanbeveling 1: Maak van ouderbetrokkenheid een effectief partnerschap

Gesprekstool

Hoe kun je een gelijkwaardig en

open gesprek aangaan met ouders?

Deze gesprekstool biedt handvat­

ten en werkbladen om dit vorm te

geven. De tool laat beide partijen

samen ontdekken hoe ze het kind

zo goed mogelijk kunnen onder­

steunen en wat voor verwachtingen

ze van elkaar hebben.

Samen onderzoek je thema’s zoals:

y Welke kennis heb je?

y Hoe kun je die kennis het beste

delen?

y Wat hebben jullie van elkaar

nodig om het kind zo goed

mogelijk te ondersteunen?

Dat mondt uit in drie kernvragen

voor het gesprek:

y Wat verwachten we van elkaar?

y Wat vinden we belangrijk voor

het kind?

y Hoe kunnen we elkaar helpen?

Zo’n vertrouwensrelatie ontstaat echter niet vanzelf.

Ze vraagt om een bewuste keuze voor een cultuur van

openheid, een gedeelde mindset en de juiste vaar­

digheden bij alle betrokkenen. Wanneer ouders zich

gehoord en gerespecteerd voelen, draagt dat recht­

streeks bij aan het welzijn en de leerontwikkeling van

hun kind. Vertrouwen is dus geen luxe of bijkomstig­

heid, maar het fundament onder elke vorm van ouder­

betrokkenheid. Het is de lijm die alles bij elkaar houdt.

Het opbouwen ervan begint bij het schoolteam zelf.

Ouders moeten kunnen ervaren dat leerkrachten

betrouwbare partners zijn, die hen als volwaardige

opvoeders benaderen. Mapp en Bergman (2019) 19 onder­

scheiden vier bouwstenen voor een vertrouwens­relatie:

1

Respect: oprechte interesse in de stem van elk

gezin en daar aandachtig naar luisteren;

2

Competentie: ouders het vertrouwen geven dat

hun kind in goede handen is en dat je hun rol als

verzorger van hun kind respecteert;

3

Integriteit: doen wat je zegt en zeggen wat je

doet;

4

Persoonlijke aandacht: zorg en waardering tonen

voor ouders.

Het helpt als leerkrachten zich ook kwetsbaar durven

opstellen. Vertrouwen groeit wanneer je als professional

fouten durft toe te geven, open staat voor feedback

en sensitief omgaat met de emoties en ervaringen van

ouders 20.

Een warm onthaal als startpunt

Een sterke samenwerking tussen school en ouders

begint bij het allereerste contact. De inschrijving van

een kind is daarbij vaak het eerste moment waarop

ouders kennismaken met de school. De indruk die je

dan nalaat, blijft lang hangen en legt de eerste basis

voor vertrouwen. Een warm en laagdrempelig onthaal

helpt ouders om zich welkom en gezien te voelen.

Bron: Iliás, M., Verkerk, D., van Hal, L., Willemen, A., & Pels, T. (2020).

Informatiefolder Gesprekstool – Samen werken aan Educatief Partnerschap. NRO.

Van oudercontact naar driehoeksgesprek

Sommige scholen experimenteren

– als alternatief voor het klassieke

‘oudercontact’ – met ‘driehoeks-’ of

‘KOM-gesprekken’. KOM staat voor:

kind-ouder-mentor. Het gesprek

wordt op school gevoerd met de

leerkracht (mentor of coach), de

ouders en de leerling. Het doel is

de ontwikkeling en begeleiding –

en niet alleen de prestaties – van

de leerling op school en thuis te

bespreken en om ouders te faci­

literen in het begeleiden van de

schoolcarrière van hun kind in de

thuiscontext.

Het gesprek richt zich dus zowel op

de leerprestaties als op de talen­

ten en successen van de leerling

en gaat in op onderwijskeuzes en

mogelijke obstakels en werkpun­

ten. De leerkracht, de ouders en de

leerling wisselen niet alleen infor­

matie uit over de ontwikkeling van

de leerling thuis en op school, maar

stemmen ook de begeleiding van

de leerling af en faciliteren elkaar in

hun rol in het partnerschap. In veel

KOM-gesprekken wordt de leerling

ook getraind om op termijn zelf de

woordvoerder in deze gesprekken te

zijn. Dit soort gesprekken bevordert

zowel de afstemming tussen school

en ouders als het ‘eigenaarschap’

van de leerling van zijn eigen leer­

proces. 

18

Leidraad Samenwerken met ouders

Ouders leren kennen: aandachtspunten voor een goede relatie

Er zijn verschillende aandachtspunten wanneer je

ouders wil leren kennen die de relatie verder gestalte

wil geven.

y Hoe ouder de kinderen, hoe minder spontaan contact

er is tussen school en ouders. Dan is het belangrijk

om in te zetten op voldoende informele momenten.

y Verschillende onderwijsvormen vragen om een

verschillende aanpak. In het buitengewoon onderwijs

heb je bijvoorbeeld geen of weinig schoolpoortcon­

tacten omwille van het leerlingenvervoer. En ook

in het secundair onderwijs is er amper sprake van

schoolpoortcontacten.

y Het kleuter- en het lager onderwijs hebben meer

mogelijkheden tot directe en informele contacten.

Kleuterleerkrachten verwelkomen soms ouders in de

klas, laten hen participeren (bij activiteiten binnen

en buiten). Scholen voorzien een ‘ouderplek’ waar

ouders (en leerkrachten) elkaar kunnen ontmoeten.

Regelmatige activiteiten waarop ouders uitgenodigd

worden, zorgen voor een lage drempel en een beter

contact.

y Scholen experimenteren met klasvergaderingen met

alle ouders van de leerlingen. Dat werkt kleinschaliger

dan grote infomomenten. De kans dat ouders elkaar

leren kennen is groter, er kan op een informele

manier informatie worden doorgegeven …

y In het secundair onderwijs heeft een leerling les van

meerdere leerkrachten. Hier hebben sommige klas­

titularissen grote groepen leerlingen en andere maar

drie of vier leerlingen. Sommige scholen werken met

coaches zodat het aantal leerlingen per leerkracht

gelijk verdeeld wordt.

y Bij OKAN-leerlingen proberen scholen in te spelen op

taalbarrières, culturele verschillen en soms traumati­

sche achtergronden.

y Een schoolfeest is een mooie gelegenheid om ook

andere ouders en leerkrachten te leren kennen.

Oudercafés zijn populair om een informeel contact

mogelijk te maken tussen ouders onderling en tussen

ouders en leerkrachten.

19

Aanbeveling 1: Maak van ouderbetrokkenheid een effectief partnerschap

Figuur 2. Werken rond referentiekaders

5. Zelfreflectie en leren kennen van

ouders

Het is vaak makkelijker om contact te leggen met

ouders die qua achtergrond en referentiekader lijken

op het schoolteam. Je spreekt dezelfde taal, deelt

vergelijkbare schoolervaringen en weet intuïtief wat er

verwacht wordt. Maar in een diverse samenleving is dit

steeds minder vanzelfsprekend. Gezinnen hebben heel

diverse achtergronden, talen, referentiekaders, levens­

ervaringen, verwachtingen, bezorgdheden, percepties

over ‘onderwijs’, en toekomstdromen voor hun kinderen.

Diversiteit gaat ook over minder frequent voorkomende

gezinsstructuren, gescheiden ouders en nieuw-

samen­gestelde gezinnen. Daarnaast hebben ouders

een veelheid aan talenten, vaardigheden en interes­

ses. Ouders kan je dus niet als één homogene groep

zien, ook niet als ze op het eerste gezicht uit dezelfde

etnische gemeenschap komen. (Figuur 2)

Bewustzijn van referentiekaders

Als school omgaan met de diversiteit die hierboven

geschetst staat, is niet min. Het begint met het kritisch

bevragen van het eigen referentiekader en het uit­

stellen van oordelen. Aangezien het schoolpersoneel

vrij homogeen is, is de afstand in leefwereld tussen

het schoolteam en de ouders soms groot. Het is dus de

kunst vooroordelen en veralgemeningen te leren vermij­

den. Aannames en percepties over ‘andere’ (groepen)

mensen hebben we allemaal. Op scholen heersen vaak

percepties over lage(re)-SES-ouders als ‘moeilijk te

bereiken’, maar tegelijk vinden deze ouders de school

vaak ‘moeilijk te bereiken’ 22.

Sommige scholen werken met inschrijvingsteams,

waarbij ook leerkrachten in beurtrol aanwezig zijn. Een

inschrijving bestaat meestal uit drie onderdelen:

1

Relatie. Je gaat in gesprek met ouders. Wat moe­

ten we weten over jouw kind? Wat heb jij als ouder

van ons nodig? Hoe kunnen we het best met jou

communiceren?

2

Informatie. Je geeft praktische informatie over het

schoolleven – van het schoolreglement tot buiten­

schoolse opvang, activiteiten, eventueel een rond­

leiding, wat de informatie koppelt aan ‘beleving’.

3

Administratie. Je verzamelt de nodige gegevens

zoals contact- en medische informatie.

Maar een sterk onthaalbeleid stopt niet bij de inschrij­

ving. Het is minstens even belangrijk om in de eerste

weken en maanden actief te investeren in het opbou­

wen van een band met gezinnen. Vooral in de instap­

klas of eerste graad secundair is dit cruciaal. Ouders

moeten een gevoel van vertrouwen krijgen in het

schoolteam:

y Meerdere wenmomenten waarop ouders meekijken

en -doen in de klas, bijvoorbeeld tijdens de eerste

weken in het kleuteronderwijs;

y Foto’s of sfeerbeelden van de klaswerking in de

eerste schooldagen;

y Openklasdagen en toonmomenten;

y Een wederkerig gesprek: eventueel samen met de

leerling - kort na de instap om te horen hoe de start

verlopen is en wat ouders nog nodig hebben. Zo leer

je ieders talenten, interesses, achtergronden en

verwachtingen kennen, en kan je afspraken maken

vroeg in het schooljaar. Wacht hiermee niet tot er

problemen opduiken 21.

EIGEN REFERENTIEKADERS

IN VRAAG STELLEN (ZELFREFLECTIE)

Kijk kritisch naar:

•

het eigen referentiekader

•

de eigen vooroordelen,

aannames en percepties

over ouders

•

de impliciete en expliciete

verwachtingen naar ouders

AFSTEMMEN OP REFERENTIEKADERS

VAN OUDERS

Krijg inzicht in:

•

drempels bij ouders

•

kennisbronnen en

sterktes van ouders

SCHOOL

OUDERS

Gebruik deze als vertrekpunt voor je ouder-schoolpartnerschap.

20

Leidraad Samenwerken met ouders

Academisch optimisme en hoge

verwachtingen

Binnen een reflectiecultuur op school stimuleren is

het idee van ‘academisch optimisme’ inspirerend.

De omschrijving die onderzoeker Ruud Lelieur

(UAntwerpen) geeft, maakt de link tussen school,

leerling en ouder duidelijk:

“Academisch optimisme bundelt drie schoolken-

merken die ook na controle op achtergrondken-

merken impact hebben op de prestaties van alle

leerlingen. Academisch optimistische scholen stel-

len leren voorop en hebben hoge, positieve ver-

wachtingen (1), dat gebeurt in een vertrouwensre-

latie met leerlingen en ouders (2) en met een team

dat gelooft in zijn impact (3). Die drie elementen

spelen op elkaar in. Als leerlingen betere resulta-

ten halen, neemt het vertrouwen in je eigen team

én in leerlingen en ouders toe. Omgekeerd: teams

die de banden met ouders aanhalen en inzetten op

sociaal kapitaal, bereiken meer en zien dat ze het

verschil maken.”24

Meer weten over hoge verwachtingen?

Neem zeker ook eens een kijkje in de leidraad

‘Onderwijs vanuit hoge verwachtingen’ van Leer­

punt.

Leidraad

‘Onderwijs vanuit hoge

verwachtingen’

leerpunt.be

De waarom-vraag stellen

Het komt er daarom op aan om bij de eigen aannames

stil te staan en ze scherp in vraag te stellen:

y Klopt het wel dat die ‘moeilijk bereikbare ouders’

geen interesse hebben voor de schoolloopbaan

van hun kind? Afwezigheid op een oudercontact

is bijvoorbeeld niet noodzakelijk een teken van

desinteresse.

y Waarom denken we zo snel dat ‘die ouders’ andere

waarden en normen hanteren? Is dat wel zo?

y Klopt het dat veel moeders met een migratieachter­

grond hun jonge kinderen te veel verwennen of hun

oudere kinderen te veel loslaten?

y “Die ouder krijg ik weinig of niet te zien tijdens het

oudercontact, wat zou hier aan de hand zijn?” Misschien

vinden zij onze school wel ‘moeilijk bereikbaar’ …

Daarom is ‘minder zichtbare’ ouders een neutralere

term dan ‘moeilijk bereikbare’ ouders (er bestaan

immers ook ‘moeilijk bereikbare’ leerkrachten).

Een reflectiecultuur op school

De vragen stellen, is het begin. De school kan dit stimu­

leren door een reflectiecultuur te creëren of te verster­

ken; leerkrachten en collega’s kunnen elkaar stimuleren

om dit soort vragen te stellen en naar doordachte ant­

woorden te zoeken. Het gaat om een spiegel-oefening:

kritisch kijken naar het eigen referentiekader, de eigen

vooroordelen, de impliciete en expliciete verwachtingen

ten aanzien van ouders. Dit is sowieso een werk van

lange adem, een intensief en continu proces dat in

scholen op weerstand kan botsen.

Professionalisering

Niet alle leerkrachten voelen zich vaardig genoeg

om met alle diverse ouders contact te leggen. Ook bij

hen kunnen er drempels zijn om met andere talen of

gepercipieerde cultuurverschillen om te gaan. Daarom

is naast een reflectiecultuur ook een professionalise­

ringscultuur binnen de school noodzakelijk om leer­

krachten hiermee te leren omgaan.

Thuissituatie, noden en drempels leren kennen

Basiskennis over de diversiteit bij je schoolpopulatie is

van cruciaal belang om het gesprek op een professionele

manier aan te vatten, én om de ondersteuning van de

leerling te optimaliseren. Die basiskennis vormt een

handvat om de individualiteit van de ouders te zien en

de relatie erop af te stemmen.

21

Aanbeveling 1: Maak van ouderbetrokkenheid een effectief partnerschap

“Kennis over de thuisomgeving geeft leerkrachten zicht op kennisbronnen van gezinnen

– zoals hun thuistaal – en beschermende factoren, zoals een stabiel en hecht gezin,

veerkracht, sterk sociaal netwerk en gezondheid. Daarnaast geeft het zicht op mogelijke

risicofactoren, zoals het ontbreken van een startkwalificatie, moeite hebben met lezen of

een licht verstandelijke beperking hebben. Of dat er sprake is van armoede of ziekte bij

ouder of kind. Zo kunnen leraren beter aansluiten bij de mogelijkheden en behoeften van

de ouders. En ze weten welke drempels ouders kunnen ervaren op school en mogelijk

extra aandacht vragen bij de begeleiding van hun kind.” 25

Ouders kunnen om uiteenlopende redenen moeite heb­

ben om naar school te komen of om in gesprek te gaan

met leerkrachten. Enkele veelvoorkomende drempels:

y verlegenheid of onzekerheid in groepen waar ze nie­

mand kennen of waarin niemand hen verwelkomt;

y moeite om vragen te stellen of hulp te zoeken

(vraagverlegenheid);

y negatieve schoolervaringen of wantrouwen tegenover

‘instituties’ zoals het onderwijs;

y schaamte over (kans)armoede of leefomstandigheden;

y leven in overlevingsmodus – andere zorgen krijgen

voorrang;

y laaggeletterdheid of beperkte kennis van het onder­

wijssysteem en de impliciete verwachtingen die daar

heersen;

y taalbarrières of schaamte over het taalniveau van

het Nederlands, of het gevoel dat hun moedertaal of

cultuur weinig gewaardeerd wordt.

Hoe kom je dit te weten? Het eenvoudige antwoord is:

door het hen te vragen. Elke drempel vraagt om een

eigen specifiek antwoord. Voor verlegen ouders kan

een hartelijke en uitnodigende houding en taal het ijs

breken. Voor wie negatieve schoolervaringen heeft, kan

het vertrouwen groeien als je laat zien hoe de school

omgaat met kinderen, bijvoorbeeld door ze te betrek­

ken bij klasactiviteiten. Voor wie in overlevingsmodus

zit of in ploegen werkt, kan een huisbezoek of flexibel

contactmoment helpen. Je kan hierbij ook verschillende

externen inschakelen. (zie Aanbeveling 4)

Kennisbronnen waarderen

Om de relatie met ouders goed op te bouwen is het

interessant de kennisbronnen (funds of knowledge) van

gezinnen te raadplegen, als manier om deficitdenken

te vermijden. Deficitdenken is kijken naar leerlingen en

ouders vanuit hun tekorten. Problemen worden bij het

gezin gelegd, waardoor we minder stilstaan bij wat de

school zelf kan aanpassen of bij bredere, structurele

oorzaken van kwetsbaarheid. Die bronnen gaan onder

meer over de krachten en sterktes bij ouders, maar ook

over hun levenservaringen, hun coping-mechanismen,

hun cultureel erfgoed (dat zich uit in verhalen, objec­

ten …), hun interesses, hobby’s, talenten, talen … Het

is daarom belangrijk ouders in gesprekken de kans te

geven de ‘leiding’ te nemen en het initiatief tot dialoog

te nemen 23.

Soms schatten ouders hun eigen ‘kennisbronnen’ zelf

niet naar waarde of denken ze dat deze geen plaats

hebben in onze samenleving. Ze minimaliseren de eigen

thuistaal ten opzichte van ‘dominante’ talen, en probe­

ren de ‘dominante’ normen en waarden van die samen­

leving te kopiëren. Nochtans vormt hun eigen kennis

een rijke bron die scholen best naar waarde schatten,

want daarin zitten sleutels verborgen over hoe ouders

op hun eigen manier hun kinderen opvoeden en onder­

steunen. Het levert boeiende gesprekken op wanneer

de wederzijdse nieuwsgierigheid op een gelijkwaardige

manier wordt beleefd. En – heel praktisch gedacht

– het levert ook helpende handen en denkende brei­

nen op die je als school kan mobiliseren voor de vele

activiteiten.